بهترين گلخانه چه نوع گلخانه اي است؟ سئوالي است متداول براي اغلب افرادي كه مي خواهند براي اولين بار اقدام به ساخت گلخانه كنند. در اولين قدم بايد سئوال كرد انتظارات ما از گلخانه چيست و يا گلخانه براي چه نوع كاربري طراحي مي شود. گلخانه تحقيقاتي است، تجاري ، خانگي و يا نمايشگاهي است؟ محصول توليدي چيست و در چه شرايط اقليمي گلخانه ساخته مي شود؟ بر اساس تعريف بهترين گلخانه تجاري گلخانه اي است كه بتواند با حداقل هزينه اقتصادي ترين محصول را در طول سال و در طول دوره استهلاك گلخانه توليد كند. هزنه ساخت گلخانه زماني به حداقل مي رسد كه با انتخاب معماري درست و صحيح از صرف هزينه هاي اضافي جهت تجهيز لوكس گلخانه اجتناب شود. تجهيز لوكس گلخانه زماني اتفاق مي افتد كه به دليل طراحي نادرست هزينه زيادي جهت تعديل اقليم داخلي گلخانه صرف مي شود. بعنوان مثال به دليل طراحي نادرست و يا انتخاب نادرست طرحهاي موجود، گلخانه در تابستان بيش از حد گرم شده و بار سرمايشي زيادي راتحميل مي كند و يا در زمستان بر عكس بار گرمايش آن به دليل تلفات بالاي دمايي به حداكثر مي رسد. با توجه به اينكه وظيفه اصلي گلخانه تعديل وتغيير اقليم به نفع گياه است پس مي توان كاراترين گلخانه را بصورت ذيل تعريف كرد:
گلخانه با حداكثر كارآيي گلخانه اي است كه بتواندبا حدافل هزينه بخش اعظم نيازهاي فيزيولوژيكي و محيطي گياه را تامين كند. يعني هر چقدر اقليم داخل گلخانه به نيازهاي محيطي گياه دريك نقطه زماني و مرحله رشدي گياه نزديكتر گردد به همان اندازه درصد كارآيي گلخانه افزايش مي يابد. كارآيي گلخانه تعريفي است از ميزان همپوشاني اقليم گلخانه با نياز هاي رشدي گياه. به منظور محاسبه عددي كارآيي گلخانه متخصصين شركت پرديسان گل مدلي را بدين منظور معرفي كرده اند كه بر اساس آن كارآيي گلخانه براي محصول و اقليم خاص محاسبه مي گردد.
شرايط لازم براي موفقيت در توليد محصولات گلخانه اي:
- طراحي مناسب گلخانه سازگار با اقليم منطقه
- تعيين حد قدرت و توانايي مورد انتظار گلخانه در کنترل عوامل اقليمي
- تعيين حد اتوماسيون و درجه تجهيز گلخانه با رعايت محصول توليدي
- انتخاب بهترين روش آبياري و تغذيه
- انتخاب سازگارترين محصول گلخانه اي با کمترين هزينه توليد
- مديريت موفق عوامل موثر در توليد
مسائل و مشكلاتي كه در گلخانه‌ها مشاهده مي‌شود به دو گروه قابل تقسيم است:
- مشكلاتي كه به قبل از طراحي و احداث گلخانه بر مي‌گردد.
- مشكلاتي كه به مديريت توليد در زمان بهره‌برداري مربوط مي شود.
مشكلات قبل از طراحي بيشتر شامل عدم توجه به مكان‌يابي مناسب براي احداث گلخانه يا عدم تطابق معماري گلخانه با اقليم منطقه و نوع گياه انتخابي است. كمتر گلخانه‌اي مي‌توان پيدا كرد كه بتواند كارآيي خوبي در طول چهار فصل سال داشته باشد، معمولاً اكثر گلخانه‌ها در دوره‌اي از سال عملكرد خوبي دارند و با نامساعد شدن وضعيت اقليمي از كارآيي آنها كاسته مي‌شود بطور كلي مشكلات مربوط به مرحله انتخاب و طراحي گلخانه عبارتند از :
- اسكلت ضعيف در بيشتر مواقع و همچنين اتصالات نادرست و ناكافي در محل اتصال كمان به ناودان و ستونهاي مركزي ، گلخانه ها تک واحدي و جوشي و غير استاندارد.
- فونداسيون ضعيف در زير ستونها بطوريكه احساس مي شود فونداسيون توانايي تحمل و انتقال بارهاي وارده به زمين را ندارد و در مقابل بادهاي منطقه حساس است
- عدم توجه به تمركز بار در كنج‌هاي گلخانه و سعي در مقاوم كردن ستونهاي واقع در گوشه‌هاي گلخانه
- استفاده از جوشكاري به شكل ضعيف و ناكافي در محل اتصال كمان‌ها و ستونها
- عدم دقت كافي در زمان نصب پوشش پلاستيكي و اتصال ضعف پوشش با اسكلت گلخانه
- عدم رنگ‌آميزي بخش‌هاي فلزي در تماس نزديك با پوشش پلاستيك
- سطح ناكافي تهويه جانبي و سقفي
- عدم استفاده مفيد از فضاي گلخانه
- عدم انتخاب شكل مناسب گلخانه با توجه به جهت جغرافيايي و جهت باد
10- عدم تطابق حجم و ارتفاع گلخانه با نوع محصول توليدي و اقليم منطقه
11- استفاده از بخاريهاي گازوئيلي به صورت نادرست در داخل گلخانه و عدم توزيع يكنواخت دما در كل گلخانه
12- سوخت ناقص بخاريها و نشت گازهاي مضر در كل گلخانه
13- عدم توجه به دماي زمين و محيط ريشه‌ها در طول فصول سرد
14- ضعيف بودن سيستم خنك‌كننده و همچنين مشاهده نوسانات شديد دما و رطوبت نسبي در طول شبانه روز
- مسائل و مشكلات مربوط به مديريت توليد در زمان بهره‌برداري
- كشت محصول در زمان مناسب انجام نمي‌گيرد و گياه دچار تنش‌هاي محيطي مي‌گردد
- آبياري و تغذيه گياه با مرحله فيزيولوژيكي و دوره رشد گياه هماهنگ نيست
- به محيط ريشه از لحاظ خصوصيات فيزيكي، شيميايي توجه كافي نمي‌شود
- انباشت نمك‌ها در طول دوره توليد محصول در محيط ريشه‌ها و عدم توجه به آبشويي آن
- عدم توجه به تجزيه خاك در بسترهاي خاكي و عدم تمايل به تنظيم برنامه كوددهي با توجه به نيازهاي گياه وخاك
- توزيع غير يكنواخت آب آبياري در گلخانه
- غير يكنواخت بودن گلخانه از لحاظ دما، رطوبت نسبي و توزيع نور
- عدم توجه به مديريت فصلي آفات و بيماريها و استفاده ناشيانه از انواع سموم
- هرس و تربيت نادرست در مورد محصولاتي كه نيازمند هرس و تربيت هستند
